Vier bijdragen

1. 'De complexiteit van gezondheidsverschillen' door Robert Vonk

In deze bijdrage wordt gepleit voor een heroverweging van de aanpak van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Gezondheidsverschillen zijn niet alleen de uitkomst van ongezond gedrag, maar ook van een complexe ongelijkheid in de samenleving. Ongelijkheden in onderwijs, arbeidsmarkt, bestaanszekerheid, huisvesting, leefomgeving en sociale relaties staan niet op zichzelf. Deze factoren stapelen zich en beïnvloeden elkaar vaak in negatieve zin. Bovendien werken ze vaak lang door, waardoor ongezondheid ook een gevolg is van opeenstapeling van problemen gedurende de levensloop. Die ongelijkheid wordt in het huidige beleid onvoldoende aangepakt. Bekijk deze presentatie.

Prof. Dr. Robert Vonk is sinds 1 oktober 2023 Hoogleraar Geschiedenis van de sociale zekerheid aan de Universiteit van Utrecht, tevens senior adviseur bij de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS). Hij studeerde Geschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In 2013 promoveerde hij aan het VUmc op een proefschrift over de positie van particuliere ziektekostenverzekeraars in het Nederlandse zorgverzekeringsbestel in de twintigste eeuw. Vervolgens was hij tussen 2013 en 2020 werkzaam bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Sociaal-Economische Raad (SER).

2. 'Werkt integrale wijkgerichte aanpak?' door Karien Stronks

Het benoemen van de levensomstandigheden als primaire oorzaak van gezondheidsverschillen gebeurt volop. Maar, als we op zoek gaan naar oplossingen, komen we als samenleving heel vaak uit bij een individuele aanpak. Bijvoorbeeld door mensen te begeleiden in het aanleren van een gezonde leefstijl. Dit heeft, zo laat heel veel onderzoek zien, geen duurzaam effect. Hoe kan, op lokaal niveau, wel aan een duurzame oplossing worden gewerkt? En wat weten we over de effectiviteit van zo’n aanpak? Bekijk deze presentatie.

Prof. dr. Karien Stronks is sinds 2006 hoogleraar sociale geneeskunde aan het AMC, onderdeel van de Universiteit van Amsterdam, en aldaar is ze hoofd van de afdeling Sociale Geneeskunde. Na haar studies Beleid en Management Gezondheidszorg en Politicologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam promoveerde Stronks in 1997 aan dezelfde universiteit. Haar proefschrift ging over de vraag hoe het kan dat mensen uit de lagere sociaaleconomische klassen ongezonder zijn dan die uit hogere. Haar huidige onderzoek richt zich op de invloed van maatschappelijke factoren als sociaal-economische status en etnische herkomst op gezondheid, en op strategieën om de gezondheid van mensen in lagere sociaal-economische groepen en etnische minderheidsgroepen te verbeteren. In haar oratie in 2006 pleitte Karien Stronks voor meer aandacht voor de fundamentele oorzaken van ongezondheid in de samenleving: ongeletterdheid, armoede en migratieprocessen, als aangrijpingspunt om gezondheidsproblemen te voorkomen en gezondheidsverschillen te verkleinen.

3. 'Stress sensitief integraal werken in de wijk.
Wat levert het je op als professional?' door Feia Hemke

Chronische stress heeft invloed op lichamelijke en psychische klachten, ziektebeelden en het gedrag van patiënten. Goede zorg en hulp ligt voor deze doelgroep niet alleen in het medische maar ook in het sociale domein. De presentatie gaat kort in op de effecten van stress en bespreekt hoe stress sensitief integraal werken bijdraagt aan de juiste zorg voor deze groep. De ontwikkelde films en praatplaat over stress worden gedeeld en we zullen ingaan op de intensieve samenwerkingsvorm die in onze praktijk in Utrecht Overvecht veel zinnige zorg, lering en ontlasting van huisartsen en POH oplevert. Bekijk deze presentatie.

Feia Hemke is huisarts in Utrecht Overvecht en onderzoeker bij Pharos, kenniscentrum voor gezondheidsverschillen. Ze doet onderzoek naar persoonsgerichte integrale zorg voor mensen met chronische stress in achterstandswijken. Daarnaast is ze bestuurslid bij ‘Overvecht Gezond’, een stichting die de eerstelijnszorg in Utrecht Overvecht stimuleert, faciliteert en ondersteunt om de zorgverlening te verbeteren en daarbij samen te werken met andere disciplines in de wijk.

4. 'Integraal werken in de wijk: de vijf elementen van een krachtige wijkaanpak' door Lianne van der Wijst en Pepijn van den Beemt

Op verschillende plekken in Nederland wordt al gewerkt met een integrale aanpak in de wijk waarin door verschillende disciplines wordt samengewerkt. In een kennissynthese is door Robuust in kaart gebracht wat nodig is om tot zo’n integrale aanpak te komen. In hun presentatie nemen Lianne van der Wijst en Pepijn van den Beemt je mee in de vijf essentiële elementen van een krachtige wijkaanpak. Wat vraagt dit van een huisartsenpraktijk en wat levert het op? Bekijk deze presentatie.

Lianne van der Wijst en Pepijn van den Beemt, Stichting Robuust Lianne van der Wijst en Pepijn van den Beemt houden zich als programmamanagers o.a. bezig met de brug tussen het medisch – en het sociaal domein, middels de programma’s Welzijn op Recept en Integrale Wijkaanpak. Robuust is een stichting die zich bezighoudt met het ondersteunen van samenwerkingsverbanden in – en met de eerstelijnszorg in Zuid Nederland

Na de bijdragen volgde een forumdiscussie 'verbetering samenwerking medisch en sociaal domein'.

Naar aanleiding van de inleiding door Lianne van de Wijst en Pepijn van den Beemt, worden de panelleden gevraagd naar hun ervaringen in de relatie tussen het medisch domein en het sociale domein. Hoe kijken zij daar naar vanuit hun positie als zorgverzekeraar, wethouder, huisarts, opbouwwerker of burger?

Tien presentaties

1.

Patiënten met geldzorgen
Annemarieke van der Veer, onderzoeker bij het lectoraat ‘schulden en incasso’ Hogeschool Utrecht
“Geldzorgen komen veel voor in Nederland en hebben impact op gezondheid en leefstijl. Het lectoraat Schulden en Incasso van Hogeschool Utrecht ontwikkelde een e-learning en andere hulpmiddelen voor huisartsen en praktijkondersteuners waarmee geldzorgen bespreekbaar kunnen worden gemaakt. In een handreiking zijn goede voorbeelden van samenwerking tussen huisartsenpraktijken en de gemeentelijke schuldhulpverlening in beeld gebracht. In de parallelsessie staat centraal wat je als huisarts en praktijkondersteuner zelf kunt doen om patiënten met geldzorgen te helpen en hoe je warm kunt verwijzen naar de gemeente.” Bekijk deze presentatie.

2.

Informele zorg, de onmisbare schakel
Monique van de Ven, Knooppunt Informele Zorg en steunpunt Mantelzorg, Westelijke Mijnstreek
Het Knooppunt Informele Zorg draagt bij aan het vergroten van de kanskracht van inwoners en het verstevigen van wijken door het versterken van de informele zorg. We faciliteren organisaties die informele zorgverleners ondersteunen op het vlak van mantelzorg, (zorg) vrijwilligers en zelfhulp/zelfregie. Dit doen we wijk- en maatwerkgericht. Daarnaast zijn we een wegwijzer voor inwoners, (zorg-)professionals, mantelzorgers en vrijwilligers voor alle vragen rondom informele zorg. Met onze laagdrempelige en zorgvuldige werkwijze geven we advies en zorgen we achter de schermen ervoor dat de juiste expertise wordt ingeschakeld.
We maken daarbij optimaal gebruik van ons netwerk om de juiste zorg op de juiste plek in te zetten; steeds met uitgangspunt: informeel waar het kan en formeel waar het moet. Het Knooppunt neemt deel aan diverse (interprofessionele) samenwerkingsverbanden om vanuit preventie zowel bewustwording als vroegtijdige, laagdrempelige inzet te realiseren. Een sterke informele zorg is een onmisbare schakel in zorg en welzijn waarmee onnodig zorggebruik wordt voorkomen. We dragen bij aan het ondersteunen van kwetsbare medemensen om zo lang mogelijk zelfstandig en veilig te wonen in hun eigen omgeving en betekenisvol mee te doen in onze samenleving. Bekijk deze presentatie.

3.

Uitdagingen in samenwerken aan problemen van inwoners
Lianne van der Wijst, Robuust
In Deurne en Bergen op Zoom hebben organisaties uit het medisch en sociaal domein samengewerkt aan het integraal oppakken van problemen van inwoners. Lianne van der Wijst deelt de ervaringen van deze samenwerkingen: wat waren de uitdagingen? Hoe zijn deze aangepakt? En wat leverde het op voor de inwoner en de professional? Bekijk deze presentatie.

4.

Nu Niet Zwanger
Elsie Bos, inhoudelijk coördinator bij GGD Zuid Limburg
Mandy was dakloos, verslaafd en had psychische problemen. Hulpverleners waren druk met het regelen van de benodigde zorg en ondersteuning. Haar kind was ondergebracht bij een pleeggezin. Ongepland en ongewenst werd zij opnieuw zwanger. Zelf regie nemen over je kinderwens blijkt niet altijd eenvoudig. Zeker wanneer je leven een wirwar is en je leeft in de waan van de dag. Nu Niet Zwanger (NNZ) ondersteunt vrouwen en mannen in een kwetsbare situatie bij het maken van een bewuste en geïnformeerde keuze met betrekking tot (het moment van) hun kinderwens. Het programma heeft als doel om mensen zo de regie te geven over hun kinderwens en daarmee onbedoelde zwangerschappen te voorkomen. NNZ begeleid ook bij het regelen en eventueel financieren van anticonceptie. Wij vertellen jullie graag meer over het programma ‘Nu Niet Zwanger’.

5.

Trendbreuk, naar een gezonde generatie Limburgers
Marjon Hulst, Programmamanager Trendbreuk GGD Zuid-Limburg
Zuid-Limburg springt er in Nederland uit als het gaat om hardnekkige gezondheidsachterstanden. Daarom hebben de zestien Zuid-Limburgse gemeenten, zorgverzekeraars, GGD Zuid Limburg, het sociaal domein en onderwijs- en zorgpartijen de handen ineengeslagen binnen de Trendbreuk aanpak. De focus ligt op de jeugd en de ambitie is om in 2030 25 % te hebben ingelopen op de achterstanden ten opzichte van de rest van Nederland. De gezonde generatie staat centraal.
Marjon Hulst, programmamanager Trendbreuk en werkzaam bij de GGD Zuid-Limburg vertelt in de workshops over de regionale en lokale aanpak. De geschiedenis en doorontwikkeling van Trendbreuk, maar zeker ook de successen en aandachtspunten in een dergelijke programmatische aanpak komen aan bod. Ook wordt er inzicht gegeven in de relatie met de huidige akkoorden zoals het Gezond en Aktief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Bekijk deze presentatie.

6.

Heerlen Noord: betere levenskansen voor een volgende generatie
Wiro Gruisen, Manager Regioregie CZ
In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zijn landelijke afspraken gemaakt om zorg en ondersteuning toekomstbestendig te maken. De zorgvraag neemt immers sterker toe dan het zorgaanbod. Versterking van de eerstelijn, onder andere door meer tijd voor de patiënt mogelijk te maken en door de samenwerking tussen professionals in wijken en dorpen te verbeteren, zijn voorbeelden van de nieuwe aanpak. Bekijk deze presentatie.

7.

Verbindend samenwerken, wat kan het voorliggend veld betekenen?
Diana Nelissen, MEE Zuid Limburg
MEE Zuid-Limburg heeft een unieke onafhankelijke positie naast en tussen het medische veld en het sociaal domein. Onze cliëntondersteuners helpen mensen met een beperking én de mensen om hen heen op alle levensgebieden. We versterken de zelfredzaamheid en de regie van deze mensen. Zo kunnen zij meedoen in de samenleving en hun talenten benutten. Dit verbetert de kwaliteit van hun leven. Dit doen en kunnen wij niet alleen. We delen onze ervaring, kennis en expertise in de samenwerking met organisaties die te maken kunnen hebben met mensen met een beperking. Nieuwsgierig? We vertellen je graag meer tijdens één van de parallelsessies. Bekijk deze presentatie.
Diana Nelissen werkt als Onafhankelijke clientondersteuner bij MEE ZL. Daarnaast zet zij haar jarenlange ervaring en expertise in als trainer voor de MEE Academie.

8.

Diagnose Eenzaamheid
Lei Janssens (welzijnwerkster) en Gerard Benthem (oud-huisarts)
In deze workshop willen we duidelijk maken dat eenzaamheid grote gevolgen heeft voor de algemene gezondheid van mensen. Ook willen we kijken of er onder de deelnemers weerstanden zijn tegen het bespreekbaar maken van dit onderwerp. Dat is de reden dat we willen kijken of het een acceptabel gespreksonderwerp is in de praktijk en hoe het als onderwerp door de praktijkmedewerkers in een gesprek kan worden ingepast.

9.

De Nieuwe GGZ, samenwerking tussen huisarts, GGZ en sociaal domein
Prisca Israël (huisarts) en Boris Klingenberg (psychiater)
Een aantal huisartsenpraktijken werkt inmiddels al 7 jaar intensief multidisciplinair samen met het sociaal domein en ‘De Nieuwe GGZ’. Deze samenwerking rondom volwassenen met psychische klachten bestaat onder andere uit een geïntegreerd behandel- en begeleidingsteam vanuit meerdere ketenpartners, een huisartsen-MDO en een herstelondersteunend consult (HOC). Binnen het zorgnetwerk is er deelname door ervaringsdeskundigen, wijk ggz (basis en S) en het sociaal domein. Inmiddels zien we deze netwerk benadering terug in het IZA en GALA waarbij het verkennend gesprek, het MDO en de oprichting van geestelijke gezondheidscentra voor ons grotendeels herkenbare ingrediënten zijn. Bekijk deze presentatie.

10.

Uitdagingen in samenwerken tussen medisch en sociaal domein met concept WoR
Suzanne Kok en Pepijn van den Beemt, Robuust
In Zeeland, Noord-Brabant en Limburg hebben organisaties uit het medisch en sociaal domein samengewerkt via het concept van Welzijn op Recept (WOR). Suzanne Kok en Pepijn van den Beemt delen hun ervaring van deze samenwerking. Wat is Welzijn op Recept? Hoe pak je dit aan vanuit de huisartspraktijk? Wat zijn de geleerde lessen met Welzijn op Recept? Bekijk deze presentatie.